Vrouw benoemd in 2018

Er is een VROUW benoemd in 2018

Dick van der Meer Journalistiek

In 2018 zijn allerlei ‘vrouwen-zonder-naam’ benoemd in hoge functies. Nieuwe baas beurs New York is een vrouw, kopte de Volkskrant bijvoorbeeld in mei. Ook de nieuwe directeur van de CIA blijkt ‘een vrouw’, als de diverse koppen de essentie van het nieuws weergeven. ‘Vrouw krijgt het druk’, zei iemand sarcastisch op Twitter. Aan het hoofd van Air France-KLM staat tijdelijk een vrouw, aldus de NOS. Na sarcastische tweets als ‘Kom op NOS, ze heeft vast een naam’ verandert de publieke nieuwsorganisatie wel ijlings de kop. Recent heeft de regering van Slovenië in de hoogte militaire functie van het land een vrouw aangesteld: Alenca Ermenc. Bij het bericht staat een foto van een man.
De vrouw benoemd als hoofd van KLM Air France
Anne Rigail, ofwel de 'tijdelijke vrouw' benoemd als hoofd van KLM-Air France.

Androcentrisme

De critici van zulke berichtgeving stellen dat het nu eens afgelopen moet zijn met de verbazing over de benoeming van een vrouw in een belangrijke functie. En daar hebben ze natuurlijk een punt. Het verschijnsel heet androcentrisme: de norm is mannelijk. Dat zie je ook nog in functieaanduidingen terug. Zo kennen we inmiddels twee vrouwelijke Kamerheren, provinciale vertegenwoordigers van het koningshuis.

Vrouwen op hoge posten worden nog steeds heel vaak anders benaderd dan mannen. Minister voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag wordt in elk interview weer doorgezaagd over haar echtgenoot. Vrouwelijke topfunctionarissen krijgen bijna steevast de vraag hoe ze dat nu combineren, werk en gezin. En als ze alleenstaand zijn, moeten ze uitleggen of dat komt door hun werk.
“Als in een traditioneel mannenbolwerk een vrouw de baas wordt, is dat nieuws.”

Hoera, eindelijk een vrouw benoemd

Dat frame – asjemenou, een vrouw – geeft weer dat nog veel mensen op een traditionele manier aankijken tegen wat er om hen heen gebeurt. Ook journalisten doen dat. Toch is ook een nuancering op zijn plaats.

Nog altijd is het overgrote deel van de functies in onze maatschappij bezet door een man. Er is, terecht, kritiek op de langzame verandering naar een meer diverse bestuurssamenstelling in allerlei gremia. En daarom kan het feit dat ergens een vrouw een belangrijke baan krijgt ook leiden tot een impliciet vreugdevolle reactie: hoera, eindelijk eens een vrouw! Maar dan in geserreerde bewoordingen.

Journalistieke media behoren de belangrijkste nieuwsaspecten te belichten. Als in een traditioneel mannenbolwerk een vrouw de baas wordt, is dat nieuws. Wanneer Mark Rutte er na twee kabinetten de brui aan had gegeven en Edith Schippers was hem opgevolgd, zou er veel aandacht zijn voor het aspect dat Nederland voor het eerst in zijn geschiedenis een vrouwelijke minister-president heeft. Dat Ahmed Aboutaleb als burgemeester van Rotterdam een Marokkaanse achtergrond heeft, was bij zijn benoeming van wezenlijk belang. Om allerlei redenen.
Vrouw benoemd als CIA-chef
Vrouwelijke CIA-chef niet vies van folteren
Vrouw benoemd tot chef generale staf Slovenië
Vrouw benoemd tot chef generale staf Slovenië
Herken de nuance: een van de twee koppen is terechter dan de ander.

Ontdek zelf de nuances

Media zijn onvermijdelijk de hele dag bezig gebeurtenissen en ontwikkelingen te framen. Journalisten moeten zich daar enorm bewust van zijn, scherp letten op het evenwicht en de verschillende perspectieven die mogelijk zijn, en vooral ook uitleggen welke keuzes ze maken en waarom. Dan vermijd je bijvoorbeeld om in vervolgberichten steeds te melden dat iemand een vrouw is. ‘Vrouwelijke CIA-chef niet vies van folteren’ is een rare kop, tenzij de journalist meent te moeten aangeven dat vrouwen normaal gesproken wel vies zijn van folteren.

Ons advies: Bedenk bij het lezen van boodschappen, journalistieke en andere, of het gekozen frame zo vanzelfsprekend is als het vaak lijkt. Bijvoorbeeld als het vrouw-zijn de insteek is. En meestal ontdek je dan zelf het genuanceerdere verhaal.
Volg ons op social
   
Over de auteur

Dick van der Meer

Twitter

Als journalist bij de Haagsche Courant heeft Dick van der Meer 25 jaar de stad Den Haag en ommelanden verkend. Het organiseren van journalistiek werk en het operen in een complexe nieuwsomgeving zijn hem als lid van de hoofdredactie van de HC en later van het AD zeer vertrouwd geworden. Hij is iemand die zelf graag schrijft, maar ook ervoor zorgt dat de journalistieke en organisatorische processen goed lopen. Op basis van verwondering en het stellen van de juiste vragen wil hij bovendien de creativiteit in anderen en in zichzelf opwekken.