Newseum: Museum voor het vrije woord

Newseum: een museum voor het vrije woord

Dick van der Meer Journalistiek

“There is no more essential ingredient than a free, strong and independent press to our continued success in what the founding fathers called our 'noble experiment' in self-government.”

Mooie tekst. Niet van een Britse grondlegger van journalistiek, maar van de Amerikaanse president Ronald Reagan, oktober 1983. Het is een van de quotes die in enorme letters te zien zijn op een aantal wanden van het Newseum, een indrukwekkend museum in Washington DC dat gewijd is aan nieuws. Het ligt aan Pennsylvania Avenue, de prominentste aller straten in de Amerikaanse hoofdstad, die loopt van het Capitool – het parlementsgebouw – naar het Witte Huis.
Het Newseum aan Pennsylvania Avenue
Het Newseum ligt zeer priminent aan Pennsylvania Avenue.

Een stuk Berlijnse muur

Het Newseum is kolossaal: 250 duizend vierkante meter groot, 16 theaters, 14 expositieruimtes, studio’s waar je journalist kunt spelen, een stuk Berlijnse muur, een stuk Twin Tower, een bomauto. Het is dus uitermate visueel, en interactief waar het kan. Scholieren hebben vrij toegang, en vrijwel dagelijks zijn er tussen 11 en 2 uur enkele honderden. Je kunt er ook goed lunchen namelijk. Maar het is vooral leerzaam en onderhoudend voor iedereen die ook maar een greintje interesse heeft in nieuws.

Vrijheid is de rode draad door het museum. Natuurlijk het Eerste Amendement, dat in 1791 aan de Amerikaanse grondwet is toegevoegd, en dat vijf vrijheden waarborgt: godsdienst, meningsuiting, journalistiek, vergadering/demonstreren, en het indienen van petities. Vooral persvrijheid en onafhankelijke media krijgen veel aandacht. Het museum houdt bij hoe het is gesteld met de persvrijheid in alle landen ter wereld. En het publiceert een lijst met namen van journalisten die zijn vermoord tijdens de uitoefening van hun beroep; een lijst die wekelijks langer wordt.

Niet over journalistiek

Dagelijks worden 80 voorpagina’s van kranten uit de hele wereld opgehangen, om een beeld te geven van het nieuws van die dag. Trouw is de enige Nederlandse krant die hier een rol speelt. Je ziet verder de 75 ‘beste nieuwsfoto’s van het jaar’ sinds die verkiezing plaatsvindt. Daar zijn iconische beelden bij, die vrijwel iedereen kent, zoals dat van de jongeman op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking die een aantal tanks tegenhoudt.
Het Newseum en internationale journalistiek
Links: De muur met kranten van de wereld is indrukwekkend.
Rechts: Hoe scoort jouw land op persvrijheid?
En er is een heel gevarieerde aandacht voor grote nieuwsgebeurtenissen, met de focus natuurlijk op de VS zelf: 9/11, het uiteenspatten van het ruimteveer Challenger, de moorden op de Kennedy’s en op ds. King, de opkomst van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Hoewel de geschiedschrijving in de 16e eeuw begint, ligt de nadruk op hedendaagse gebeurtenissen. Maar het museum doet niet alleen aan ‘registratie’. De documentaire over de aanslag op de Twin Towers bezien vanuit het perspectief van enkele verslaggevers is heel ontroerend.

De ontwikkeling van de media is uiteraard een belangrijk thema. Eerst kranten, daarna radio en tv, en tegenwoordig internet. Opmerkelijk is wel dat je eindeloos wordt geïnformeerd over nieuws, media, de vrije pers en journalisten, maar nauwelijks over journalistiek. Wat dat begrip eigenlijk inhoudt, hoe de journalistiek zich ontwikkelt, wat de rol is van journalisten en wat die zou kunnen zijn, dat blijft grotendeels onbelicht. Wel zien we dat kranten in de begintijd zeer polariserend waren, al naar gelang de politieke opvattingen van de hoofdredacteur/uitgever. In dat opzicht is er nu niets nieuws onder de zon, zoals ook de behoefte van machthebbers om de onwelgevallige pers aan banden te leggen van alle tijden is. De haatdragende uitspraken indertijd van president Nixon en diens vice-president Agnew doen niet onder voor de laatdunkende opmerkingen van Donald Trump.
“Opmerkelijk is wel dat je nauwelijks wordt geïnformeerd over journalistiek.”

Leve de FBI

Het Newseum bevat één hoek die uit de toon valt. Hij is te omschrijven als een promotiestand voor de FBI. Die krijgt daar alle ruimte om te laten zien welke geruchtmakende moorden en aanslagen allemaal zijn opgelost dankzij de politieorganisatie. Het is een heel onjournalistieke benadering, die in Nederland ondenkbaar zou zijn. Er is zelfs een apart winkeltje waar je FBI-shirts en andere snuisterijen kunt kopen. In de gewone museumshop vind je alle boeken over Trump – en dat zijn er nogal wat – en niet één boek over journalistiek.

Arjen Lubach

Tja, Trump. Scholieren lezen de behartenswaardige quote van Reagan. En krijgen wijze woorden over de vrije pers onder ogen van George Washington, Abraham Lincoln, Barack Obama. En dan komen ze in een hoek met ‘de lichtere toon van het nieuws’: de fameuze Amerikaanse tv-shows waar de actualiteit op de hak wordt genomen, zoals Arjen Lubach dat tegenwoordig op zondag bij ons doet. Daar zie je een aaneenschakeling van grappen en grollen die de huidige president belachelijk maken. Wat zou dat doen met al die scholieren? Wat doet dat met een natie? Okay, het gaat over nieuws. En inderdaad, niet over journalistiek.
Volg ons op social
   
Over de auteur

Dick van der Meer

Twitter

Als journalist bij de Haagsche Courant heeft Dick van der Meer 25 jaar de stad Den Haag en ommelanden verkend. Het organiseren van journalistiek werk en het operen in een complexe nieuwsomgeving zijn hem als lid van de hoofdredactie van de HC en later van het AD zeer vertrouwd geworden. Hij is iemand die zelf graag schrijft, maar ook ervoor zorgt dat de journalistieke en organisatorische processen goed lopen. Op basis van verwondering en het stellen van de juiste vragen wil hij bovendien de creativiteit in anderen en in zichzelf opwekken.