Desinformatie bestrijden? Leer liever beter nadenken

Desinformatie bestrijden? Leer liever beter nadenken

Dick van der Meer Journalistiek

De Europese Commissie wil het verspreiden van desinformatie via internet grootschalig gaan bestrijden. Dat klinkt mooier dan het is. Want hoe definieer je ‘misleidende informatie’? Bovendien is het juridisch moeilijk houdbaar om alleen online de strijd aan te gaan.

TV-reclame

Nepnieuws ondermijnt de democratie en de samenleving, concludeert Brussel. Daar gaan we al. Vrijwel iedereen is tegen het ondermijnen van de samenleving. Maar de democratie functioneert niet best; het is niet gek om andere bestuursvormen te overwegen. Het gelijkschakelen van democratie aan het welzijn van de samenleving, dat lijkt toch erg op desinformatie.

Op tv kun je zien dat een jongen door het gebruik van een bepaalde deodorant een schare meisjes achter zich aan krijgt. Overduidelijk misleidend. Een premier die ontkent dat er memo’s zijn over het afschaffen van de dividendbelasting: onjuiste informatie. Een universiteit die bericht dat één glas alcohol je leven met dertig minuten bekort: quatsch.

Russische trollen

Voorbeelden van wat je kunt beschouwen als misleidende informatie zijn er te over. Maar een juridisch sluitende definitie is buitengewoon lastig te formuleren. En om iets daadkrachtig aan te pakken – dus met effectieve handhaving – moet nu eenmaal duidelijk zijn wat je bedoelt.

De Europese Commissie slaat met name aan op wat rond verkiezingen aan nepnieuws is verspreid, naar algemeen wordt aangenomen vooral door Russische trollen. Maar wat zij op grote schaal en tamelijk geavanceerd doen, gebeurt door zoveel mensen en organisaties. En absoluut niet alleen via internet. Fakenieuws op papier, is dat minder erg? Hoe beoordeelt de nieuwspolitie dat? Vindt de rechter dat ook?

Filosofie op school

Acht van de tien jongeren zien het verschil niet tussen nepnieuws en echt nieuws, zou uit onderzoek van de EU blijken. Die bewering is een mooi staaltje van misleidende informatie, want als het verschil maar groot genoeg is en over aansprekende onderwerpen gaat, zien ze dat echt wel. En nepnieuws verspreiden via internet mag dan snel gaan, het tegenspreken ervan gaat net zo snel.

Het bestrijden van desinformatie en de aanbieders daarvan is een uitermate hachelijke onderneming, waaraan zoveel nadelen kleven dat je je in gemoede kunt afvragen of de samenleving daar wat mee opschiet. Het is vast effectiever en efficiënter om mensen te leren beter na te denken over de informatie die ze krijgen. En dat is helemaal niet moeilijk: voer het vak filosofie in op school. Dat levert nog veel meer bewustzijn op waarmee de samenleving gebaat is.

About the Author

Dick van der Meer

Twitter

Als journalist bij de Haagsche Courant heeft Dick van der Meer 25 jaar de stad Den Haag en ommelanden verkend. Het organiseren van journalistiek werk en het operen in een complexe nieuwsomgeving zijn hem als lid van de hoofdredactie van de HC en later van het AD zeer vertrouwd geworden. Hij is iemand die zelf graag schrijft, maar ook ervoor zorgt dat de journalistieke en organisatorische processen goed lopen. Op basis van verwondering en het stellen van de juiste vragen wil hij bovendien de creativiteit in anderen en in zichzelf opwekken.